Czy potrafisz to zrobić? CAN i COULD w codziennych sytuacjach — prośby, pozwolenia, umiejętności, możliwości.

Czasownik modalny: CAN – umieć, potrafić, móc.

Zwiedzasz miasto i masz ochotę odpocząć przy kawie… Jak zapytasz w kawiarni, barze czy na lotnisku: Czy mogę kawę i hamburgera?
Jak powiesz: Nie mogę znaleźć pieniędzy?
A może szukasz czegoś i musisz zapytać: Czy możesz mi powiedzieć, gdzie jest…? Albo sytuacja z kolegą z pracy i chcesz zapytać: Czy możesz mi pomóc z tym zadaniem?

W takich sytuacjach z pomocą przychodzi CAN. Podstawowa rola can lub jego formy negatywnej cannot (can’t) to wyrażanie umiejętności, ale modal ten jest również używany do wyrażania możliwości, pozwolenia, prośby, a nawet pomocy i sugestii.

Przeczytaj poniższy wpis z przykładami, a dowiesz się więcej.

CAN YOU? YES, YOU CAN!

Czasownik modalny (jak większość z nich) ma kilka cech, o których warto pamiętać.

Czasownik pojawiający się po can / could występuje bez słówka “to” — tzw. bare infinitive.

I can sing.
Potrafię śpiewać.

I can’t sing.
Nie potrafię śpiewać.

Can you sing ?
Czy potrafisz śpiewać?

Wszystkie osoby — I, you, she, he, we, they — mają taką samą formę: can / can’t / cannot / could / couldn’t / could not. Nic nie musisz dodawać, zmieniać końcówek itp.

I can read fast.
Potrafię szybko czytać.

She can dance very well.
Ona potrafi bardzo dobrze tańczyć

They can cook Italian food.
Oni potrafią gotować włoskie potrawy.

I can sing.
Potrafię śpiewać.

I can’t sing.
Nie potrafię śpiewać.

She can dance.
Ona potrafi tańczyć.

She can’t dance.
Ona nie potrafi tańczyć.

We can cook.
Potrafimy gotować.

We can’t cook.
Nie potrafimy gotować.

Jeśli chcesz zbudować pytanie, wystarczy zmienić szyk w zdaniu ( can idzie na początek ). Nie trzeba żadnych czasowników posiłkowych, np. do / does / did / have / has. W przeczeniu dodajesz not i gotowe.


Can you swim?
Potrafisz pływać?

Can she help us?
Czy ona może nam pomóc?

Can we start now?
Czy możemy zacząć teraz?

I can’t swim.
Nie potrafię pływać.

He can’t / cannot drive.
On nie potrafi prowadzić samochodu.

We can’t find the keys.
Nie możemy znaleźć kluczy.

Jak i kiedy używamy czasownik modalny “can”?

“Can” używamy , żeby:

Określić czyjeś umiejętności i zdolności.

I can swim.
Potrafię pływać.

He can’t draw.
On nie potrafi rysować.

Can they run fast.
Czy oni potrafią szybko biegać?

You can’t sing.
Nie potrafisz śpiewać.

Wyrazić możliwość lub brak możliwości (can’t / cannot):

I can be late today.
Mogę się dziś spóźnić.

He can be very busy on Mondays.
On może być bardzo zajęty w poniedziałki.

Can I be wrong?
Czy mogę się mylić?

She can feel tired after work.
Ona może czuć się zmęczona po pracy.

The bus can’t stop here.
Autobus nie może się tu zatrzymać.

You can’t enter without a ticket.
Nie możesz wejść bez biletu.

He can finish the report today.
On może skończyć raport dziś.

She can’t join the call now.
Ona nie może teraz dołączyć do rozmowy.

Can he finish the task on time?
Czy on może skończyć zadanie na czas?

Wyrazić pozwolenie lub zakaz

Pozwolenie (can) – kiedy mówimy, że coś jest dozwolone

You can sit here.
Możesz tu usiąść.

They can use my laptop.
Oni mogą używać mojego laptopa.

We can start the meeting now.
Możemy zacząć spotkanie teraz.

He can take a break.
On może zrobić przerwę.

Zakaz (can’t / cannot) – kiedy mówimy, że coś jest niedozwolone

You can’t smoke here.
Nie możesz tu palić.

They cannot enter this club.
Oni nie mogą wejść do tego klubu.

Pytania o pozwolenie (Can…?) – pytania o zgodę

Can I open the window?
Czy mogę otworzyć okno?

Can we come in?
Czy możemy wejść?

Can he use your phone?
Czy on może użyć twojego telefonu?

Can she sit here?
Czy ona może tu usiąść?

Wyrazić prośbę, sugestię lub zaoferować pomoc. Prośba (request) – pytania o zrobienie czegoś.

Can you help me?
Czy możesz mi pomóc?

Can you show me the way?
Czy możesz mi pokazać drogę?

Can you speak more slowly?
Czy możesz mówić wolniej?

Sugestia (suggestion) – proponowanie rozwiązania lub pomysłu

You can try again.
Możesz spróbować ponownie.

We can take a taxi.
Możemy wziąć taksówkę.

You can check online.
Możesz sprawdzić w internecie.

Jak i kiedy używamy czasownik modalny “could”?

Czasownik modalny: COULD – mógł, może, mógłbym, mógłbyś, mogłabym itd.

Could jest czasem formą przeszłą czasownika can i służy do wyrażania ogólnej umiejętności lub zdolności w przeszłości. Forma przecząca to couldn’t (could not).

Przykład:

I could sing when I was four.
Umiałem śpiewać, kiedy miałem cztery lata.

They could speak German before they moved to Poland.
Oni umieli mówić po niemiecku, zanim przeprowadzili się do Polski.

I couldn’t ride a bike until I was ten.
Nie umiałem jeździć na rowerze, dopóki nie miałem dziesięciu lat.

She couldn’t cook when she lived alone.
Ona nie umiała gotować, kiedy mieszkała sama.

They couldn’t read English texts at university.
Nie potrafili czytać angielskich tekstów na studiach.

Could you swim when you were a child?
Czy umiałeś pływać, kiedy byłeś dzieckiem.

Could she speak English at school?
Czy ona umiała mówić po angielsku w szkole?

COULD jako wyrażanie możliwości oraz couldn’t ( could not) jako brak możliwości

It could rain later.
Może później padać.

She could be at home now.
Ona może być teraz w domu.

This plan could work.
Ten plan może zadziałać.

It couldn’t be Anna – she’s abroad.
To nie może być Anna – jest za granicą.

I could stay longer, but I need to leave.
Mógłbym zostać dłużej, ale muszę wyjść.

I could take the job, but I’m not ready.
Mógłbym przyjąć tę pracę, ale nie jestem gotowy.

Could they arrive today?
Czy oni mogą przyjechać dzisiaj?

Could I book a ticket now, or is it too late?
Czy mogę zarezerwować bilet teraz, czy jest już za późno?

COULD jako wyrażanie uprzejmych próśb, pytania o zrobienie czegoś oraz pytania o pozwolenie.

Could you wait a moment, please?
Czy mógłbyś/mogłabyś chwilę poczekać?

Zwróć uwagę na różnicę pomiędzy Can i Could.

Can you…? – czy możesz…? (mniej uprzejme, bardziej bezpośrednie)
Could you…? – czy mógłbyś/mogłabyś…? (uprzejme, grzeczne)

Przykłady:

Could you help me with this bag?
Czy mógłbyś mi pomóc z tą torbą?

Could you close the window, please?
Czy mógłbyś zamknąć okno?

Could you show me the way?
Czy mógłbyś pokazać mi drogę?

Could you call me later?
Czy mógłbyś zadzwonić do mnie później?

Could you bring me some water?
Czy mógłbyś przynieść mi trochę wody?

Could you explain that again?
Czy mógłbyś to wyjaśnić jeszcze raz?

Could I use your phone?
Czy mógłbym skorzystać z twojego telefonu?

Could we sit here?
Czy moglibyśmy tu usiąść?

EXTRA TIP!

Can i could mogą być użyte jako sugestia lub mówienie o możliwości w odniesieniu do teraźniejszości i przyszłości.
Could sprawia, że sugestia jest bardziej uprzejma, delikatna i mniej bezpośrednia.

We can go to the cinema tonight.
Możemy iść do kina dziś wieczorem. (propozycja bezpośrednia)

We could go to the cinema tonight.
Moglibyśmy pójść do kina dziś wieczorem. (propozycja delikatna, uprzejma)

We can order pizza.
Możemy zamówić pizzę.

We can take a taxi.
Możemy wziąć taksówkę.

We could watch something tonight.
Moglibyśmy coś obejrzeć dziś wieczorem.

You could take a break.
Mógłbyś zrobić sobie przerwę.

We could go for a walk.
Moglibyśmy pójść na spacer.

You could ask him for help.
Mógłbyś poprosić go o pomoc.